هیئت مدیره بالاترین مقام اجرایی شرکت است که موظف به اجرای مصوبات مجامع و اداره امور جاری شرکت میباشد. فرآیند انتخاب اعضای هیئت مدیره پس از ثبت شرکت طی روندی کاملا دموکراتیک صورت میگیرد. به این صورت که سهامداران شرکت، مطابق قانون تجارت در طی مجمع عمومی عادی از بین خود، اقدام به انتخاب اعضای هیئت مدیره میکنند.
مجمع عمومی موسس نیز صلاحیت انتخاب اولین مدیران شرکت را دارد. البته جهت احراز صلاحیت اعضا، باید حائز شرایطی که در قانون ذکر شده باشند؛ برای مثال هیئت مدیره شرکت نباید ممنوعیتهای قانونی اصل ۱۴۱ قانون اساسی و مواد ۱۱۱ لایحه اصلاحی قانون تجارت را داشته باشد. همچنین توجه داشته باشید که اعضای هیئت مدیره در شرکت سهامی، تنها از بین سهامداران انتخاب میشوند. (ماده ۱۰۷ لایحه اصلاحی قانون تجارت)
برای اعضای هیئت مدیره شرکت تجاری هیچ محدودیتی نیست و هم اشخاص حقیقی و هم اشخاص حقوقی میتوانند به عنوان اعضای هیئت مدیره شرکت باشند. تنها تفاوت شخص حقیقی و شخص حقوقی برای اعضای هیئت مدیره شرکت در این است که اگر شخص حقوقی عضو هیئت مدیره باشد باید یک شخص حقیقی را برای انجام وظایف خود به هیئت مدیره معرفی کند.
وظایف هیئت مدیره
وظایف هیئت مدیره به طور کلی به دو دسته تقسیم میشوند: وظایف نظارتی و وظایف عملکردی. نظارتی همان وظایفی هستند که اعضای هیئت مدیره با پایش، بررسی و کنترل جریان امور در شرکت، به آنها رسیدگی میکنند؛ وظایف عملکردی نیز وظایفی هستند که با مشارکت در رهبری و مدیریت امور به انجام میرسند. به طور کلی این وظایف را میتوان به شرح ذیل بر شمرد:
مهمترین وظایف نظارتی
مهمترین وظایف نظارتی
● ارزیابی عملکرد و یا عزل مدیرعامل
● ارزیابی بودجه پیشنهادی مدیرعامل و اعمال اصلاحات مورد نظر برای ارائه به مجمع عمومی صاحبان سهام
● رسیدگی به گزارشهای دریافتی از بازرس قانونی شرکت و حسابرسان
● رسیدگی به شکایتها و گزارش های دریافتی از سهامداران و شرکا و ذینفعان شرکت
● تعیین حسابرس و انجام انواع حسابرسیهای دورهای یا موردی
مهمترین وظایف عملکردی
● انتخاب مدیرعامل
● مشارکت در انتخاب مدیران ارشد و میانی شرکت
● مشارکت در تهیه چشم انداز و برنامه راهبردی شرکت
● تدوین نهایی صورتهای مالی و ترازنامه شرکت و ارائه آن به مجمع عمومی صاحبان سهام یا شرکای شرکت
● دعوت مجامع عمومی صاحبان سهام و شرکای شرکت و اداره آنها
تمدید هیئت مدیره چگونه است؟
با توجه به نوع خود شرکت و فعالیت آن، قوانین مشخصی جهت تغییر یا تمدید هیئت مدیره و تمدید بازرسان وجود دارد. معمولا در شرکتها، در تاریخ تعیین شده توسط رای و تصمیم اعضا، هیئت مدیره تغییر میکند یا آنها را مجدد برای بر عهده گرفتن آن سمت تمدید مینمایند. همانطور که گفتیم قوانین شرکتها برای تمدید و یا تغییر هیئت مدیره متفاوت میباشد.
در برخی از شرکتها نیز هیچ قانونی مبنی بر داشتن الزام در این جهت وجود ندارد و این کار به صورت اختیاری و با نظر سهامداران و اعضای شرکت صورت میگیرد. در شرکت سهامی خاص یک هیئت مدیره حداقل ۳ نفر باید حضور داشته باشد. بر طبق آنچه در قانون آمده است مدیران میتوانند حداقل دو سال در سمت خود باشند.
چه مدارکی جهت تمدید هیئت مدیره نیاز است؟
● ارائه صورتجلسه تمدید اعضای هیئت مدیره و بازرسین با وجود مهر و امضای تمامی حاضرین در جلسه
● کپی برابر اصل مدارک شناسایی مدیران و بازرسان
● ارائه مدارک تحصیلی مدیران و بازرسان
● فهرست نام تمامی سهامداران و مقدار سهام آنها
● روزنامه رسمی ثبت شرکت همراه با آگهی آخرین تغییرات آن به همراه اساسنامه شرکت
● گواهی عدم سابقه کیفری و پایان خدمت یا معافی ( در صورت مذکر بودن) مدیران و بازرسین
چه کسانی نمیتوانند مدیرعامل شرکت شوند؟
طبق ماده ۱۱۱ قانون تجارت اشخاص ذیل نمیتوانند به مدیریت شرکت انتخاب شوند:
1. کسانی که حکم ورشکستگی آن ها صادر شده است.
2. کسانی که به علت ارتکاب جنایت یا یکی از جنحههای ذیل به موجب حکم قطعی از حقوق اجتماعی کلاَ یا بعضاَ محروم شده باشند در مدت محرومیت:
سرقت، خیانت در امانت، کلاهبرداری؛ جنحههایی که به موجب قانون در حکم خیانت در امانت یا کلاهبرداری شناخته شده است. اختلاس. نکته: باید توجه داشته باشید چنانچه مدیر یا مدیران در صورت وجود یکی از موارد فوق، به سمت مدیریت منصوب شوند یا بعد از انتصاب جرم محرز شود. دادگاه بنا به درخواست ذینفع عزل مدیر یا مدیران مزبور را صادر خواهد نمود و این حکم جنبه قطعی خواهد داشت.